Sant’Efis de Nora – Pula

Posted by Andrea on 4 marzo 2011

Pula

Stòria

Sa primu istallatzioni de sa crèsia torrat a su tempus bizantinu, est a nai a su de VI sègulu, candu in su logu de su martìriu de su soldau Efis, si fàbricat unu Martyrium, chi est sa strutura cun cùpula chi si bit ancora oi in sa cripta, in su logu aundi segundu su connotu fut scabitzau su santu, aundi nci fiat sa necròpoli de sa citadi de Nora e prima ancora su Tophet fenìciu.

In su de XI sègulu, su Giuixi calaritanu Bantini Salusi II tzèrriat a is paras vitorinus de Marsìllia po colonizai is sartus de s’urrennu suu e po castiai is santuàrius de is màrtiris localis. Est insaras chi sa crèsia dda torrant a fai a nou.  Sa crèsia dda pesant totalmenti ex novo in stili proto arromànicu proventzali de unu maistu de formatzioni cadelana. Sa fàbrica duncas si presentat cun formas unitàrias, contrariamenti a atrus santuàrius caralitanus cumenti a Santu Sadurru e Santu Antiogu chi ddus amanniant sceti, lassendi sa parti centrali bizantina.

Candu sa crèsia fut fabricada, su pomentu fiat meda prus in bàsciu, est a nai a su livellu de su pomentu de sa cripta atuali. Custu si podit biri andendi in sa cripta aundi si bint craramenti is peideretus de s’àbsida chi partint de inguni in bàsciu.

.

In su de XVII sègulu sa crèsia dd’ acalasciant, candu, in prenu clima contra arreformista, is santuàrius de is martiris localis torrant a essi importantis po sa devotzioni pobulari torrendi a essi meta de pellegrinàgius. Sant’Efis de Nora benit a essi sa meta de sa processioni prus manna e intèndia de totu sa Sardìnnia. Est insaras chi benit sistemada sa cripta, e si fabricat s’anaticorpus cun lollixedda, sciusciendi s’afaciada arromàniga.

A foras
Sa positzioni aundi surgit sa crèsia est stravanada; una prenda de s’arromanigu chi surgit in s’oru de una prajas intras de is prus bellas de s’ìsula est una màgini de grandu ecisu.
Is paramentus de is murus de foras funt lisus e chenza de nisciùna decoratzioni, pesaus cun cantonis de carcari e arenaxu pigaus de is arruinas de sa citadi de Nora. In su muru de su costau meridionali si podit biri ancora unu cantoni cun sa màgini scurpia de sa diosa fenìcia Tanit. S’àbsida est arrivòlgia conca a sud-est e ndi bessit de su paramentu de su muru.
S’ananticorpus cun lollixedda chi format s’afaciada de sa crèsia est de su 1.600 e apartenit a sa tipologia de totu is lollas fabricadas a giru de meda crèsias de su sartu in totu sa Sardìnnia de bàsciu, e chi serbiànt po aculli is pellegrinus po sa dii de sa festa manna de su Santu.

A intrus

Intrendi a in sa crèsia unu si spantat luegus de sa monumentalidadi de su spàtziu, mancai is dimensionis de sa fàbrica no siant mannas meda.

S’ananticorpus de su ses-setixentescu est a dus pranus, e in pitzus nc’est unu sostru chi est sa cantoria de sa crèsia e chi s’afàciat a sa navada centrali.

.

Custa strutura fait de àtriu a sa strutura arromàniga chi est una fàbrica a tres navadas cobertas a bòvida a carrada impostadas a pitzus de una gurnisa chi est spitzada aundi nci funt is cònsolas de aundi ndi partint is arcus afortiadoris (doubleaux) de sa bòvida. Is arcus chi pretzint is navadas funt impostaus a pitzus de pilaris trodulassus cun capitellus a baceddu.

.

In-d’unu furrungoni si podit mirai una trona de linna de su ses-setixentu chi dd’ant torrada a arrangiai de pagu, gràtzias a sa generosidadi de sa fondatzioni de is alpinus Friulanus.

.

Sa cripta

In sa navada dereta s’oberit una arrampa de scalas chi calat a sa cripta chi est una strutura a passaditzu chi ndi bessit trasversalmenti de su pomentu de sa crèsia serrendi su passàgiu a s’àbsida, e chi inserrat sa strutura cun cùpula de edadi bizantina. Custa strutura cùbica est su Martyrium chi cuntenit unus cantu de arrelìchias de su Santu.

.

One Response to Sant’Efis de Nora – Pula

Lascia un Commento

L'indirizzo email non verrà pubblicato. I campi obbligatori sono contrassegnati *

*

È possibile utilizzare questi tag ed attributi XHTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>